Sesli Anonstan Akıllı Bastona: Şehirleri Görme Engelliler İçin Yüzde Yüz Erişilebilir Kılmak
Batman Belediyesi için geliştirdiğim sesli anons projesinin arkasındaki gömülü sistem mimarisi: GPS koordinatları, durak algoritmaları ve gelecekte bunu akıllı bastonlar, Bluetooth beacon'lar ve yapay zeka ile birleştirerek bağımsız seyahat özgürlüğünü zirveye taşımak.
Bir şehirde yaşamak sadece sokaklarında yürümek veya binalarını görmek değildir; o şehrin olanaklarından kimseye muhtaç olmadan, özgürce ve güvenle faydalanabilmektir. Ancak görme engelli veya az gören bir birey için evden çıkıp bir otobüse binmek, durakları takip etmek ve doğru yerde inebilmek çoğu zaman büyük bir endişe, stres ve başkalarına bağımlılık kaynağıdır. Batman Belediyesi bünyesinde hayata geçirdiğimiz Toplu Taşıma Sesli Anons Projesi, tam olarak bu engeli kökünden ortadan kaldırma ve teknolojiyi insan onuruna hizmet ettirme vizyonuyla doğdu.
Projenin teknik kalbinde, sahadaki zorlu koşullara dayanıklı mikrodenetleyiciler (ESP32 ve ARM mimarisi), yüksek hassasiyetli GPS/GNSS modülleri ve ses sentezleme donanımları yer alıyor. Otobüs hareket halindeyken GPS alıcısı saniyede birden fazla kez aracın anlık enlem ve boylam koordinatlarını okuyor. Geliştirdiğim coğrafi çit (Geofencing) algoritması, otobüsün önceden haritalandırılmış durak koordinatlarına 50-70 metre yaklaştığını tespit ettiği anda; hafızadaki anons motorunu tetikliyor. Hem araç içindeki hoparlörlerden bir sonraki durak adı duyuruluyor hem de kapı açıldığında durakta bekleyenler için hattın numarası anons ediliyor.
Sahada karşılaştığımız en kritik mühendislik zorluklarından biri 'Sinyal Sapması ve Tünel/Bina Engelleri' oldu. Şehir içindeki yüksek binalar GPS sinyallerini kırarak konumun 30-40 metre sapmasına sebep olabiliyordu. Bu problemi çözmek için sadece uydu verisine güvenmek yerine, aracın hız vektörünü ve duraklar arasındaki mesafe eşiklerini hesaba katan akıllı bir filtreleme algoritması kurguladım. Yanlış veya erken anons yapılmasını önleyerek sistemin yüzde yüze yakın bir kararlılıkla çalışmasını sağladık.
Ancak bu başarı benim için bir varış noktası değil, yalnızca bir başlangıç basamağıdır. Geleceğin akıllı şehirlerinde toplu taşıma araçları ile durakta bekleyen bireyin bastonu doğrudan birbiriyle konuşmalıdır (V2P - Vehicle to Pedestrian). Şu an üzerinde çalıştığım akıllı baston ve rota takip prototiplerinde, duraklara yerleştirilen düşük enerjili Bluetooth (BLE Beacon) modülleri sayesinde görme engelli birey durağa yaklaştığında telefonuna veya bastonuna anlık titreşimli geri bildirim alabiliyor; gelen otobüsün kaç dakika sonra geleceğini ve doluluk oranını doğrudan bastonunun üzerindeki sesli arayüzden dinleyebiliyor.
Gerçek inovasyon; pahalı binalar veya gösterişli cihazlar yapmak değil, toplumun en kırılgan bireyinin hayatındaki bir engeli birkaç saniyelik bir sesli anonsla kaldırabilmektir. Batman sokaklarında otobüse binen görme engelli bir kardeşimin veya yaşlı bir teyzemizin durağını güvenle duyup tebessümle indiğini görmek, bana yazılımın ve donanımın dünyadaki en asil mesleklerden biri olduğunu her gün yeniden hatırlatıyor. Teknolojiyi engelleri yıkmak için üretmeye kararlılıkla devam edeceğiz.